काठमाडौँ — नेपाली कांग्रेसका सचेतक निश्कल राईले पूर्वी पहाडी जिल्ला इलामको प्रमुख आर्थिक आधारका रूपमा रहेको चिया उद्योग गम्भीर सङ्कटमा पुगेको भन्दै सरकारको तत्काल ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

संसद् भवन बाहिर सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै उनले निर्यातमा देखिएका अवरोध र बजार व्यवस्थापनको अभावका कारण चिया उद्योगहरू बन्द हुने जोखिममा पुगेको बताए। इलामका अधिकांश नागरिकको जीविकोपार्जनको मुख्य स्रोत चिया भए पनि सरकार यस क्षेत्रको समस्या समाधानमा उदासीन देखिएको उनको आरोप छ।

राईका अनुसार नेपाली चियाको प्रमुख बजार भारतको पश्चिम बंगाल क्षेत्रमा गुणस्तर परीक्षणका नाममा अनावश्यक ढिलाइ हुने गरेको छ। विशेषगरी पानी ट्याङ्की नाकामा चिया बोकेका कन्टेनरहरू १५ दिनसम्म रोकिँदा व्यवसायीहरूलाई ठूलो आर्थिक क्षति हुने गरेको उनले बताए।

“परीक्षणका नाममा १५ दिनसम्म कन्टेनर रोकिँदा व्यवसायीहरूले ठूलो क्षति बेहोर्नुपरेको छ,” उनले भने, “नेपालको चिया गुणस्तरीय भए पनि भारतीय पक्षबाट हुने नकारात्मक रिपोर्टिङ र अवरोध नियोजित जस्तो देखिन्छ।”

उनले यो समस्या प्राविधिक मात्र नभई कूटनीतिक भएको उल्लेख गर्दै सरकार–सरकार (G2G) स्तरमा वार्ता गरेर दीर्घकालीन समाधान खोज्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। परराष्ट्र मन्त्रालय र सम्बन्धित निकायहरूको हालैका वैदेशिक भ्रमणहरूमा यो विषयले प्राथमिकता नपाएकोप्रति पनि उनले असन्तुष्टि जनाए।

त्यस्तै, नेपाली चियाको गुणस्तर प्रमाणित गर्न नेपालमै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको परीक्षण केन्द्र स्थापना गर्नुपर्ने माग उनले अघि सारे। चिया बगानको संरक्षण, ब्रान्डिङ र अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तारका लागि सरकारले नयाँ कार्यक्रम तथा सहुलियत ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

व्यवसायीहरू माइतीघर मण्डलामा धर्ना बस्ने तयारीमा रहेको उल्लेख गर्दै राईले सरकारले समयमै समस्या समाधान नगरे आन्दोलन अझै चर्किन सक्ने चेतावनी दिए।

प्रतिपक्षमा रहे पनि चिया किसानको सन्तानका रूपमा आफू यस क्षेत्रको समस्यामा निरन्तर आवाज उठाइरहने र सरकारलाई जवाफदेही बनाइरहने प्रतिबद्धता उनले व्यक्त गरेका छन्।