बेइजिङ/प्योङयाङ — चिनियाँ राष्ट्रपति Xi Jinping आगामी हप्ता उत्तर कोरियाको राजकीय भ्रमणमा जाने भएका छन्। सन् २०१९ पछि पहिलो पटक हुन लागेको यो भ्रमणलाई चीनले प्योङयाङसँगको आफ्नो प्रभाव र रणनीतिक सम्बन्ध पुनः सुदृढ बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।

चीन र उत्तर कोरियाले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको जानकारीअनुसार सीले सोमबारदेखि मंगलबारसम्म उत्तर कोरियाको भ्रमण गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। उनको पछिल्लो उत्तर कोरिया भ्रमण जुन २०१९ मा भएको थियो।

यो भ्रमण उत्तर कोरियाली नेता Kim Jong Un ले पछिल्ला वर्षहरूमा रुससँग निकटता बढाइरहेका बेला हुन लागेको हो। विशेषगरी युक्रेन युद्धका क्रममा उत्तर कोरियाले रुसलाई सैनिक सहयोग तथा परम्परागत हतियार उपलब्ध गराएको आरोप लाग्दै आएको छ। यद्यपि चीन अझै पनि उत्तर कोरियाको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार र प्रमुख सहायता प्रदायक बनेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार रुस–उत्तर कोरिया सम्बन्ध विस्तार भइरहेका बेला चीनले सीको भ्रमणमार्फत प्योङयाङमा आफ्नो प्रभाव पुनः स्थापित गर्न तथा उत्तरपूर्वी एसियामा आफ्ना रणनीतिक हित सुरक्षित गर्न खोजिरहेको छ।

सीको भ्रमण अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump र रुसी राष्ट्रपति Vladimir Putin सँग हालै भएका उच्चस्तरीय भेटवार्तापछि हुन लागेको हो। यसलाई चीनले क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनमा आफ्नो भूमिका अझ बलियो बनाउने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ।

भ्रमणको घोषणा उत्तर कोरियाले आणविक बम निर्माणका लागि आवश्यक सामग्री उत्पादन गर्न सक्ने नयाँ सुविधा सार्वजनिक गरेको भोलिपल्ट गरिएको हो। दक्षिण कोरियाली सेनाले उक्त संरचनालाई युरेनियम संवर्धन केन्द्रका रूपमा मूल्यांकन गरेको छ।

उक्त केन्द्रको निरीक्षणका क्रममा किमले देशको आणविक क्षमतालाई तीव्र रूपमा विस्तार गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका थिए। विज्ञहरूका अनुसार यसले सीको भ्रमणअघि उत्तर कोरियाले आफूलाई आणविक शक्ति राष्ट्रका रूपमा अझ बलियो रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजेको संकेत दिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार किमले उत्तर कोरियालाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा आणविक राष्ट्रका रूपमा स्वीकार गराउँदै प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाउन चाहन्छन्। साथै भविष्यमा अमेरिकासँग हुन सक्ने सम्भावित वार्तामा आणविक कार्यक्रमको आंशिक कटौतीको बदलामा राजनीतिक तथा आर्थिक रियायत प्राप्त गर्ने रणनीति पनि उनको हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।

सन् २०१९ मा ट्रम्पसँगको कूटनीतिक प्रयास असफल भएपछि किमले आणविक कार्यक्रम विस्तारलाई प्राथमिकता दिँदै आएका छन्। ट्रम्पले भने पुनः वार्ताको इच्छा व्यक्त गरिरहेका छन्। तर उत्तर कोरियाले अमेरिकाले आणविक निःशस्त्रीकरणलाई पूर्वसर्त बनाउन छाडेपछि मात्र सार्थक संवाद सम्भव हुने अडान राख्दै आएको छ।

गत सेप्टेम्बरमा बेइजिङमा भएको भेटवार्तामा सी र किमले आपसी सहयोग तथा समर्थन बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। त्यतिबेला किम चिनियाँ सैन्य परेडमा सहभागी हुन बेइजिङ पुगेका थिए।

रुस र चीनले विगतमा उत्तर कोरियामाथि थप कडा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध लगाउने अमेरिकी प्रयासहरूको विरोध गर्दै आएका छन्। हालै बेइजिङमा भएको भेटमा पुटिन र सीले उत्तर कोरियामाथि आर्थिक प्रतिबन्ध, राजनीतिक अलगाव तथा सैन्य दबाब बढाउने गतिविधिको विरोधसमेत गरेका थिए।

विश्लेषकहरूका अनुसार कोभिड–१९ महामारीपछि विदेश भ्रमण सीमित गरेका सीका लागि पनि यो भ्रमण विशेष महत्त्वको हुनेछ। उनीहरूका अनुसार उत्तर कोरियाको यो भ्रमणले चीन–उत्तर कोरिया सम्बन्ध मात्र नभई उत्तरपूर्वी एसियाको सुरक्षा तथा शक्ति सन्तुलनमा समेत नयाँ सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ।