कास्कीको माछापुच्छ्रे गाँउपालिकास्थित ल्यावङमा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएर अञ्चल गुरुङले सानेन जातको बाख्रापालन गर्दै आएका छन् । सानेन बाख्रा विशेषत: (दूध र मासु) का पालिन्छ । गुरुङले कतारबाट फर्किएर ‘सियु बाख्रा फार्म’ सञ्चालन गरेर सानेन जातको बाख्रापालन गरिरहेको जानकारी दिए ।

बाख्रासँगै पर्यटकलाई लक्षित गरेर ‘ल्यावङ टि गार्डेन क्याम्प फायर एण्ड रेस्टुराँ’ समेत सञ्चालन गरिरहेको गुरुङ बताउँछन् । हाल, फार्ममा १ सय २० वटा सानेन बाख्रापालन गरिरहेको र यो बाख्राको दूधसँग मासु उत्पादन हुने गरेको गुरुङले बताएका छन् । सानेन बाख्राको दूधबाट  चिज, मासुसँगै साबुनसमेत उत्पादन गर्ने तयारी भइरहेको उनले बताए । 

‘सानेन बोकाकाे मासु प्रति केजी २ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुन्छ । तर मैले माछापुच्छ्रेदेखि भने १ हजार २ सय रूपैयाँ प्रतिकेजीमा बिक्री गर्दै आएको छु । सानेन बाख्रा मासु र दूध उत्पादनका लागि उपयोगी हुन्छ,’ उनले भने, ‘यो बाख्रा नेपालमा भर्खरै पालन थालिएको हाे । जसका कारण पहिला त बाख्रा र बोका उत्पादनका लागि जोड दिइरहेको छु ।’ 

हाल सानेन बाख्राबाट दैनिक २० लिटर दूध उत्पादन भइरहेको छ । नेपालमा दोस्रो सानेन बाख्राको दूधबाट चिज उत्पादन गर्ने लक्ष्यका साथ काम गरिरहेको गुरुङले सुनाए । सानेन दूधबाट उत्पादन भएको चिज प्रतिकेजी २ हजारसम्ममा बिक्री भइरहेको उनको भनाइ छ । उनी आफनो रेष्टुराँ र फार्ममा दैनिक १२ घण्टासम्म खटिने गरेका छन् ।

सरकारले कृषि पेसामा संलग्न युवावर्गका लागि विशेष योजना ल्याउनुपर्ने उनको माग छ । वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका युवा देशभित्र कृषिमा केही चाहे पनि सरकारले वातावरण नबनाएको गुरुङ बताँउछन् ।

कतारको केएफसीमा दैनिक ११ घण्टा रोजगारी गर्दा केही नपाएपछि स्वदेश फर्किएर कृषिसँगै होटल व्यवसायमा लागेको गुरुङले बताए ।

‘हाल फार्ममा सानेन बाख्रापालनका लागि ३० लाख लगानी गरेको छु । वार्षिक आयस्रोत ७ लाखसम्म हुन्छ । यो बाख्राबाट मासु दूधसँगै चिज नै उत्पादन गर्ने हो । नेपालमा सानेन बाख्राको दूध, मासु र चिजको माग धेरै छ,’ उनले भने, ‘नेपालमा बाख्राको दूध खासै उत्पादन हुँदैन । त्यही भएर सानेन बाख्राको दूधबाट चिज बनाएर अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म बिक्री गर्ने योजनाका साथ काम गरिरहेको छु । सानेन बाख्राको दूध चिज उत्पादनका लागि धेरै राम्रो मानिन्छ ।’ 

सानेन बाख्राको दूधबाट चिजसँगै छुर्पी र अन्य धेरै सामग्री बनाउन सकिने उनको भनाइ छ । हाल फार्ममा उत्पादित मासु र चिज पोखरामा बिक्री गर्ने गरेको गुरुङले बताए । हाल उनको फार्ममा सात जनाले रोजगारी पाएका छन् ।  

बाख्रामा रोगहरू देखिने हुँदा खोर, घाँस, कुँडो तथा औषधि उपचारको व्यवस्थापन गर्न सके राम्रो आम्दानी लिन सकिने उनको भनाइ छ ।  देशभित्र कृषिमा केही गरे मासिक ४० हजार रुपैयाँ कमाउन वैदेशिक रोजगारीमा जानु नपर्ने उनको दाबी छ । वैदेशिक रोजगारीमा जानुभन्दा गाउँ घरमा खेतीपाती गर्ने गुरुङको सुझाव छ ।