(एजेन्सी) सगरमाथा र हिमालय क्षेत्र वरपर झार र घाँस उम्रिन थालेको छ । हिमालय क्षेत्र संसारमा सबैभन्दा तिव्र गतिमा तापमान वृद्धि भइरहेको क्षेत्र हो ।

हिमक्षेत्र वनस्पतिको वृद्धिले पानीको आपुर्तिमा पार्ने प्रभाव हालसम्म स्पष्ट नभएको भए पनि यसले तल्लो भेगमा बाढी वृद्धि गराउने आशंका गरिएको छ । हिमालय क्षेत्र एशियाका १० सबैभन्दा ठूला नदी प्रणालीको मूलस्रोत हो । ती नदीका पानीले १ अर्ब ४० करोड जनसङ्ख्यालाई पानी पु¥याउने गर्छ ।

केही वर्ष यता हिमालय मूल भएका नदीमा बाढीको संख्या वृद्धि भइरहेको परिपक्षेमा नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ ।  वैज्ञानिकले विश्वको सबैभन्दा उच्च स्थनमा वनस्पति हुर्कने पर्यावरणको पहिचान गर्नको लागि भू–उपग्रहीय तथ्याङ्क प्रयोग गर्ने गरेका थिए ।

साना घाँस र होचा झाडीले बनेका यी पर्यावरण पहिले पहिचान भएको भए पनि पछिल्लो समय निक्कै फराकिलो क्षेत्रमा पाइन थालेको छ ।

नासाको ल्याण्ड–स्याट भू–उपग्रहले सन् १९९३ देखि सन् २०१८ बीचमा खिचेका तस्विरको अध्ययन गरेर एक्सिटर विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताले वनस्पतिको विस्तारको मापन गरेका थिए । हिमालय क्षेत्रका हिमनदीको पग्लाई यो शताब्दीको सुरुबाट दोब्बर भएको छ । हालसम्म गुमेका बरफमध्ये एक चौथाई हिउँ पछिल्लो चार दशक गुमायो ।

अनुसन्धानदाताका अनुसार हिमालय क्षेत्रको पर्यावरण जलवायु परिवर्तनप्रति अत्यन्त संवेदनशिल छ ।

‘हिमालयको माथिल्लो भागमा हिउँ पग्लनु खराब समाचार हो ,’ एक्सिटर विश्वविद्यालकी पर्यावरण विश्वविद्यालयकी डा. करेन एण्डरसनले भनिन् ।

हिमालय क्षेत्रमा वनस्पतिको वृद्धिले कस्तो असर पर्छ भन्नेबारोम विस्तृत अध्ययन भएको छैन तर उस्तै हिउँ जमेको आर्टिक क्षेत्रमा बढेको वनस्पतिले प्रकाशबाट थप प्रकाश सोसेको र जमिनबाट पनि ताप लिएर समग्र क्षेत्रको तापमान बढाउन भूमिका खेलेको देखिन्छ ।

‘आर्टिक क्षेत्रमा भएको अध्ययनले बढेका वनस्पतिले हिउँको पग्लाइलाई थप वृद्धि गरेको देखिन्छ । यसो भएमा निक्कै खतरनाक स्थिति आउँछ ,’ एण्डरसनले भनिन्, ‘तर तिब्बती क्षेत्रमा भएको एक अध्ययनमा वनस्पतिका पातबाट वाफिएका पानीले चिसो पारेको देखिएको पनि छ । त्यसैले हिमालय क्षेत्रमा आर्टिक क्षेत्रकै प्रभाव हुने भन्न सकिने अवस्था छैन ।’