डीएनएको संरचना पत्ता लगाउने सह-आविष्कारकमध्ये एक नोबेल पुरस्कार विजेता अमेरिकी वैज्ञानिक जेम्स वाट्सनको ९७ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ।

उनले २० औँ शताब्दीको महान् सफलताहरूमध्ये एक मानिने डीएनएको डबल-हेलिक्स संरचना सन् १९५३ मा बेलायती वैज्ञानिक फ्रान्सिस क्रिकसँग मिलेर पत्ता लगाएका थिए। यस खोजले आणविक जीवविज्ञानमा द्रुत प्रगतिको आधार तयार गरेको थियो।

यद्यपि, वाट्सनको प्रतिष्ठा र सम्मान उनका जाति र लिङ्गसम्बन्धी टिप्पणीहरूका कारण नराम्ररी प्रभावित भएको थियो। एक टेलिभिजन कार्यक्रममा उनले काला र गोरा मानिसहरूको औसत आईक्यूमा जीनका कारण फरक हुने दाबी गरेका थिए।

उनको निधनको पुष्टि कोल्ड स्प्रिंग हार्बर प्रयोगशालाले गरेको छ, जहाँ उनले दशकौँसम्म काम र अनुसन्धान गरेका थिए। उक्त टिप्पणीका कारण उनले पछि प्रयोगशालाको चान्सलर पदबाट राजीनामा दिनुपरेको थियो।

वाट्सनले सन् १९६२ मा फ्रान्सिस क्रिक र मौरिस विल्किन्ससँग मिलेर डीएनएको डबल हेलिक्स संरचना पत्ता लगाएबापत नोबेल पुरस्कार साझा गरेका थिए। यो खोजको समयमा उनीहरूले भनेका थिए, ‘हामीले जीवनको रहस्य पत्ता लगायौँ।’

सन् २००० को दशकको सुरुतिरै, उनी जाति र लिङ्गबारे दिएका विवादास्पद टिप्पणीहरूका कारण वैज्ञानिक समुदायबाट लगभग बहिष्कृत भएका थिए।