काठमाडौं, कात्तिक १ — अमेरिकाले युक्रेनलाई तत्कालै लामो दूरीमा मार हान्न सक्षम तोमहक क्रुज मिसाइल नबेच्ने निर्णय गरेको बताइएको छ। शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपतिसंग भोलोदिमिर जेलेन्स्कीबीच भएको प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्तापछि यसबारे कुनै अन्तिम सम्झौता नभएको विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेका छन्।

ट्रम्पले अमेरिका युद्धको स्तर बढाउने पक्षमा नरहेको भन्दै तोमहक मिसाइल तत्काल आपूर्ति नगर्ने निर्णय लिएको जानकारी दिएका छन्। जेलेन्स्कीले पनि भेटपछि भने— लामो दूरीका हतियारबारे कुरा भएको भए तापनि सार्वजनिक रूपमा केही निर्णय नगर्ने सहमति बनेको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सिएनएनले प्रधानमन्त्री जेलेन्स्की ह्वाइट हाउसबाट कुनै ठूलो सैन्य प्रतिबद्धताबिनै फर्केको लेखेको छ। त्यहीगरी न्यूयोर्क टाइम्सले तोमहकलाई अमेरिकाको भरोसायोग्य उच्च क्षमताको मिसाइलमध्ये एकको रूपमा वर्णन गर्दै यसको दायरा, गति र घातकता उल्लेख गरेको छ।

युक्रेनी पक्षले तोमहक पाएर रूसलाई आर्थिक तथा ऊर्जा सञ्जालमा ठुलो क्षति पुर्‍याउन सक्ने दावी गरेका थिए, तर ट्रम्पले त्यस्ता हतियार दिनु युद्ध थप चर्किनसक्ने र ठूला मानवीय तथा भू–राजनीतिक जोखिम बढ्नसक्ने तर्क राखेका छन्। उनले भने, “त्यो हतियारको डर नै पर्याप्त हुन सक्छ। तर हामी युद्ध बढाउन चाहँदैनौं।”

जेलेन्स्कीले मिसाइलको साटो ड्रोन लगायतका वैकल्पिक विकल्पहरू प्रस्ताव गर्न सकिने संकेत गरेका थिए; भेटमा ट्रम्पले मुस्कुराउँदै त्यसतर्फ टाउको हल्लाएको रिपोर्ट गरिएको छ। भेटभएकोअघि ट्रम्प र रुसिया राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच टेलिफोन वार्ता भएको र पुटिनले युक्रेनलाई ठूलै हतियार नबेच्न ट्रम्पलाई सुझाव दिएको त्यही बेला सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेका छन्।

तोमहक क्रुज मिसाइल समुद्री जहाज वा पनडुब्बीबाट प्रक्षेपण हुने, करिब १,००० माइल (१६०० किलोमिटर) सम्मको दायरामा प्रहार गर्नसक्ने र सतहको नजिक उडेर रडारबाट छलेर लक्ष्यतर्फ जाने क्षमताका कारण रणनीतिक महत्वको हतियार मानिन्छ। यसको एकाइ मूल्य उच्च र उपलब्धता सीमित हुने हुँदा अमेरिकाले यस्ता अफर गर्दा रणनीतिक तथा आर्थिक पक्षहरूको मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने बताइन्छ।

यो भेट दुई साता भित्र ट्रम्प–पुटिनको बुडापेस्ट भेटघाट तय भइसकेको सन्दर्भमा भएकोले पनि तत्काल आपूर्ति नगर्ने निर्णयलाई कूटनीतिक सन्दर्भले देखिन्छ। वार्तापछि ट्रम्प र जेलेन्स्कीबीच हतियार सहयोगसमेत निरन्तर छलफलमा रहने कुरा उल्लेख भए तापनि कुनै ठोस घोषणा फागुन निकालिएको छैन।