जापानमा मध्यावधि निर्वाचन: प्रधानमन्त्री सनाए तकाइचीको दलले दुई तिहाइ बहुमतसहित ऐतिहासिक जित
टोकियो । जापानमा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा प्रधानमन्त्री सनाए तकाइचीको नेतृत्वमा रहेको सत्ताधारी लिबरल डेमोक्र्याटिक पार्टी (एलडीपी) ले दुई तिहाइ बहुमतसहित शानदार जित हासिल गर्ने निश्चित देखिएको छ ।
सरकारी प्रसारक एनएचकेका अनुसार जापानी प्रतिनिधिसभाका ४६५ सिटमध्ये एलडीपीले ३५२ सिट जित्ने अनुमान गरिएको छ । चुनावी नतिजा औपचारिक रूपमा घोषणा हुन बाँकी भए पनि बहुमतका लागि आवश्यक ३१६ सिट एलडीपीले एक्लैले पार गर्ने देखिएको छ । यो संख्या प्रतिनिधिसभाको करिब ६८ प्रतिशत हो ।
यो जित जापानको युद्धपछिको इतिहासमै सबैभन्दा फराकिलो चुनावी विजय मानिएको छ । सन् १९४७ मा संसद्को हालको संरचना बनेयता कुनै पनि दलले यति ठूलो बहुमत हासिल गरेको थिएन ।
देशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी तकाइचीले पार्टी प्रमुख बनेको चार महिनामै स्पष्ट बहुमतका लागि भन्दै मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरेकी थिइन् । यसअघि उनका दुई पूर्ववर्ती प्रधानमन्त्रीका पालामा सार्वजनिक भएका भ्रष्टाचार काण्ड र बढ्दो मूल्यवृद्धिका कारण एलडीपीले बहुमत गुमाएको थियो ।
चुनावअघि बहुमत नआए आफूले राजीनामा दिने बताएकी तकाइचीका लागि यो निर्वाचन ‘ठूलो बाजी’का रूपमा हेरिएको थियो । तर उनको व्यक्तिगत लोकप्रियता र सरकारको ७० प्रतिशतभन्दा बढी अनुमोदन दरले एलडीपीलाई निर्णायक जित दिलाएको विश्लेषण गरिएको छ ।
एलडीपीलाई हाल समर्थन गरिरहेको जापान इनोभेसन पार्टीले ३६ सिट जित्ने अनुमान छ भने विपक्षी दलहरूले जम्मा ११३ सिटमा सीमित हुने एनएचकेको प्रक्षेपण छ ।
यो विजयसँगै प्रधानमन्त्री तकाइचीलाई आफ्ना परम्परावादी एजेन्डा अघि बढाउन सहज हुने देखिएको छ । उनले रक्षा खर्च वृद्धि, आप्रवासन नियन्त्रण तथा जापानको युद्ध विरोधी संविधान पुनरावलोकन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएकी छन् ।
तकाइचीको जितपछि विश्व नेताहरूबाट बधाईको ओइरो लागेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उनलाई “अत्यन्तै प्रतिष्ठित र लोकप्रिय नेतृ” भन्दै बधाई दिएका छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि भारत–जापान सम्बन्ध नयाँ उचाइमा पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
यसैगरी अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट, मलेशियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिम तथा ताइवानका राष्ट्रपति लाई चिङ–तेले पनि तकाइचीको नेतृत्वलाई जनताले दिएको समर्थनको प्रशंसा गरेका छन् ।
तकाइचीको ‘ऐतिहासिक जित’ सार्वजनिक भएसँगै जापानको शेयर बजारमा उत्साह देखिएको छ । सोमबार कारोबार खुल्नेबित्तिकै निक्केइ परिसूचक करिब पाँच प्रतिशतले बढ्दै पहिलो पटक ५७ हजार अंक नाघेको छ ।
जापानी येन अमेरिकी डलरको तुलनामा बलियो देखिएको छ भने सरकारी ऋणपत्रहरूको मूल्यमा भने खासै उत्साह देखिएको छैन ।
दिवङ्गत पूर्वप्रधानमन्त्री शिन्जो आबेकी निकट शिष्या मानिने तकाइचीले कर कटौती गर्दै सरकारी खर्च बढाएर अर्थतन्त्र उकास्ने वाचा गरेकी छन् । उनले ‘आबेनोमिक्स’ पुनः लागू गर्ने र सस्तो ब्याजमा ऋण लिएर सार्वजनिक लगानी बढाउने योजना अघि सारेकी छन् ।
अब स्पष्ट बहुमतसहित सरकार सञ्चालन गर्न पाउने भएपछि उनका व्यवसायमैत्री नीतिहरू अघि बढाउन विपक्षी दलसँग सहमति जुटाउनुपर्ने बाध्यता हटेको
टोकियो । जापानमा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा प्रधानमन्त्री सनाए तकाइचीको नेतृत्वमा रहेको सत्ताधारी लिबरल डेमोक्र्याटिक पार्टी (एलडीपी) ले दुई तिहाइ बहुमतसहित शानदार जित हासिल गर्ने निश्चित देखिएको छ ।
सरकारी प्रसारक एनएचकेका अनुसार जापानी प्रतिनिधिसभाका ४६५ सिटमध्ये एलडीपीले ३५२ सिट जित्ने अनुमान गरिएको छ । चुनावी नतिजा औपचारिक रूपमा घोषणा हुन बाँकी भए पनि बहुमतका लागि आवश्यक ३१६ सिट एलडीपीले एक्लैले पार गर्ने देखिएको छ । यो संख्या प्रतिनिधिसभाको करिब ६८ प्रतिशत हो ।
यो जित जापानको युद्धपछिको इतिहासमै सबैभन्दा फराकिलो चुनावी विजय मानिएको छ । सन् १९४७ मा संसद्को हालको संरचना बनेयता कुनै पनि दलले यति ठूलो बहुमत हासिल गरेको थिएन ।
देशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी तकाइचीले पार्टी प्रमुख बनेको चार महिनामै स्पष्ट बहुमतका लागि भन्दै मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरेकी थिइन् । यसअघि उनका दुई पूर्ववर्ती प्रधानमन्त्रीका पालामा सार्वजनिक भएका भ्रष्टाचार काण्ड र बढ्दो मूल्यवृद्धिका कारण एलडीपीले बहुमत गुमाएको थियो ।
चुनावअघि बहुमत नआए आफूले राजीनामा दिने बताएकी तकाइचीका लागि यो निर्वाचन ‘ठूलो बाजी’का रूपमा हेरिएको थियो । तर उनको व्यक्तिगत लोकप्रियता र सरकारको ७० प्रतिशतभन्दा बढी अनुमोदन दरले एलडीपीलाई निर्णायक जित दिलाएको विश्लेषण गरिएको छ ।
एलडीपीलाई हाल समर्थन गरिरहेको जापान इनोभेसन पार्टीले ३६ सिट जित्ने अनुमान छ भने विपक्षी दलहरूले जम्मा ११३ सिटमा सीमित हुने एनएचकेको प्रक्षेपण छ ।
यो विजयसँगै प्रधानमन्त्री तकाइचीलाई आफ्ना परम्परावादी एजेन्डा अघि बढाउन सहज हुने देखिएको छ । उनले रक्षा खर्च वृद्धि, आप्रवासन नियन्त्रण तथा जापानको युद्ध विरोधी संविधान पुनरावलोकन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएकी छन् ।
तकाइचीको जितपछि विश्व नेताहरूबाट बधाईको ओइरो लागेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उनलाई “अत्यन्तै प्रतिष्ठित र लोकप्रिय नेतृ” भन्दै बधाई दिएका छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि भारत–जापान सम्बन्ध नयाँ उचाइमा पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
यसैगरी अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट, मलेशियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिम तथा ताइवानका राष्ट्रपति लाई चिङ–तेले पनि तकाइचीको नेतृत्वलाई जनताले दिएको समर्थनको प्रशंसा गरेका छन् ।
तकाइचीको ‘ऐतिहासिक जित’ सार्वजनिक भएसँगै जापानको शेयर बजारमा उत्साह देखिएको छ । सोमबार कारोबार खुल्नेबित्तिकै निक्केइ परिसूचक करिब पाँच प्रतिशतले बढ्दै पहिलो पटक ५७ हजार अंक नाघेको छ ।
जापानी येन अमेरिकी डलरको तुलनामा बलियो देखिएको छ भने सरकारी ऋणपत्रहरूको मूल्यमा भने खासै उत्साह देखिएको छैन ।
दिवङ्गत पूर्वप्रधानमन्त्री शिन्जो आबेकी निकट शिष्या मानिने तकाइचीले कर कटौती गर्दै सरकारी खर्च बढाएर अर्थतन्त्र उकास्ने वाचा गरेकी छन् । उनले ‘आबेनोमिक्स’ पुनः लागू गर्ने र सस्तो ब्याजमा ऋण लिएर सार्वजनिक लगानी बढाउने योजना अघि सारेकी छन् ।
अब स्पष्ट बहुमतसहित सरकार सञ्चालन गर्न पाउने भएपछि उनका व्यवसायमैत्री नीतिहरू अघि बढाउन विपक्षी दलसँग सहमति जुटाउनुपर्ने बाध्यता हटेको विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।
