तिहारको विधिवत् सुरुवात : आजदेखि यमपञ्चक आरम्भ, पहिलो दिन मनाइँदैछ धनतेरस र यमदीपदान
काठमाडौं, कात्तिक १ — नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहार अर्थात् यमपञ्चक आजदेखि देशभर विधिपूर्वक सुरु भएको छ। पञ्चाङ्गअनुसार आज दिउँसो १:२३ बजेपछि त्रयोदशी तिथि लागेकाले यस दिन धनतेरस (धनत्रयोदशी) तथा यमदीपदान पर्व मनाइँदैछ।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार त्रयोदशी तिथिको सायंकालमा यमदीपदान गर्ने शास्त्रीय परम्परा अनुसार आजदेखि यमपञ्चक सुरु भएको हो। यमदीपदान गर्ने चलनले यमराजको यातनाबाट मुक्त हुने धार्मिक विश्वास छ। यमदीपदान परिवारका सदस्य सङ्ख्याअनुसार गरिन्छ भने दीप दक्षिण फर्काएर बाल्नुपर्ने शास्त्रीय नियम छ।
त्यस्तै, आइतबार काग तिहार र धनवन्तरी जयन्ती परेको समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालले जानकारी दिए। आइतबार बिहान काग तिहार मनाइनेछ भने बेलुकीदेखि कुकुर तिहार र लक्ष्मीपूजाको तयारी गरिनेछ।
यसपटक तिथिको मिलानका कारण सोमबार कुकुर तिहार र लक्ष्मीपूजा एकैदिन परेको छ। सोमबार बिहान अरुणोदयकालमा अपामार्गसहित स्नान गरेर नरक स्नान गरिने छ। राति भने लक्ष्मीपूजा गरिनेछ। लक्ष्मीपूजाको दिन शहरहरू झिलीमिली बत्तीले सजिनेछन्।
कात्तिक ५ गते बुधबार गाई, गोरु, गोवद्र्धन तथा आत्म (म्ह) पूजा एकैदिन पर्ने भएको छ। यस दिन नेपाल संवत् ११४६ को नयाँ वर्ष पनि सुरु हुनेछ।
यमपञ्चकको समापन कात्तिक ६ गते बिहीबार भाइटीकासँग हुनेछ। समितिका अनुसार भाइटीकाको शुभ साइत बिहान ११:३९ बजे रहेको छ। यस दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाइदिने परम्परा अनुसार दाजुभाइ पश्चिम मोहडा र दिदीबहिनी पूर्व मोहडा फर्केर बस्ने व्यवस्था मिलाइन्छ।
तिहारका अवसरमा राजधानीसहित देशभरका सहरहरू रंगीचंगी बत्तीले सजिन थालेका छन्। देउसी–भैलो, कौडा, लंगुरबुर्जा जस्ता पारम्परिक रमाइलो कार्यक्रमसँगै तिहारले उत्सवमय वातावरण सिर्जना गरेको छ।
नेपाल प्रहरीले पटाका नपड्काई सभ्य रूपमा चाडपर्व मनाउन आग्रह गरेको छ। तिहार अघिदेखि नै ठूलो मात्रामा पटाका बरामद गरिए पनि प्रयोगमा भने रोक लगाइएको छैन।
