काठमाडौँको दक्षिण भेगमा अवस्थित ऐतिहासिक आदिनाथ मन्दिरमा यस वर्षको एक महिनासम्म चलेको मेलामा करिब दुई लाख भक्तजनले सहभागिता जनाएका छन्। आश्विन शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरु भएको मेलामा उपत्यका तथा आसपासका क्षेत्रका श्रद्धालुहरू दर्शनका लागि आएका थिए।

शिव र पार्वतीको संयुक्त स्वरूपमा मूर्ति स्थापनाका कारण ‘आदिनाथ’ नामले चिनिने यस मन्दिरलाई हिन्दू र बौद्ध दुवै धर्मावलम्बीले आ–आफ्नो आस्थाअनुसार पूजाआजा गर्ने गर्छन्। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले शिव–शक्तिको प्रतीकका रूपमा देवताको पूजा गर्छन् भने बौद्ध अनुयायीहरूले लोकेश्वर अर्थात् करुणाका प्रतीकका रूपमा आराधना गर्छन्। यही कारण मन्दिरलाई ‘अर्धनारेश्वर’ पनि भनिन्छ।

जनविश्वासअनुसार, मेलाको अवधिमा मन्दिरमा दर्शन गरे रोगव्याधी तथा छालासम्बन्धी समस्या नलाग्ने र भय, रोग र विघ्नबाट मुक्त भई परिवारमा सुख–समृद्धि प्राप्त हुने मान्यता रहिआएको छ। बौद्ध श्रद्धालुहरूका अनुसार, लोकेश्वरको ध्यान गरे लामो आयु प्राप्त हुने, अकाल मृत्यु टर्ने र धनसम्पत्ति बढ्ने विश्वास छ।

पूजारी सरोज शाक्यका अनुसार, भक्तजनहरूले आर्थिक समृद्धिको कामना गर्दै विभिन्न बाजागाजासहित मन्दिरमा भजनकीर्तन र पूजा–आराधना गर्ने प्रचलन छ।

लिच्छवीकालीन राजा अंशुवर्माले स्थापना गरेको मानिने यो मन्दिर ऐतिहासिक तथा पुरातात्विक दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण मानिन्छ। मन्दिरमा भक्तहरूले भाँडाकुँडा, गरगहना र अन्य चढाउने वस्तु अर्पण गर्ने परम्परा रहेको छ। काठमाडौँबाट करिब नौ किलोमिटर दक्षिणतर्फ रहेको आदिनाथ मन्दिर परिसरबाट हिमशृङ्खला र उपत्यकाको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।