काठमाडौं महानगरपालिकाले चोरी भएर विदेशका विभिन्न सङ्ग्रहालय तथा स्थानमा पुगेका नेपाली धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पदा पहिचान गरी स्वदेश फिर्ता ल्याउने अभियानलाई थप व्यवस्थित बनाउने भएको छ ।

यसका लागि सम्पदाको अभिलेखीकरण, जनचेतना अभिवृद्धि र स्थानीय समुदायको क्षमता विकासलाई प्राथमिकतामा राखिने महानगरले जनाएको छ ।

शुक्रबार महानगरपालिकामा आयोजित कार्यक्रममा कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले हराएका तथा चोरी भएका सम्पदा स्वदेश फर्काउने अभियानलाई संस्थागत र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक रहेको बताइन् । यसअघि कूटनीतिक माध्यम तथा विदेशमा रहेका विभिन्न सङ्घसंस्था र समुदायसँग सहकार्य गरेर सम्पदा फिर्ता ल्याउने प्रयास हुँदै आएको भन्दै उनले आगामी दिनमा यस्ता प्रयासलाई थप व्यवस्थित बनाइने जानकारी दिइन् ।

डंगोलका अनुसार विदेशका विभिन्न सङ्ग्रहालयमा नेपाली सम्पदा रहेको जानकारी प्राप्त भए पनि ती कहाँबाट चोरी भएका हुन् भन्ने प्रमाण जुटाउन कठिन हुने गरेको छ । त्यसैले सम्पदाका तस्बिर, भिडियो, श्रव्यदृश्य सामग्री र आवश्यक विवरणसहितको विस्तृत अभिलेख तयार गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन् ।

उनले पुरानो तस्बिरकै आधारमा महागौरीको मूर्ति पहिचान गरी फिर्ता ल्याउन र पुनःस्थापना गर्न सम्भव भएको उदाहरण दिँदै सम्पदा संरक्षणमा अभिलेखीकरणको महत्त्व औँल्याइन् ।

हराएका धार्मिक सम्पदाबारे प्रहरीमा औपचारिक उजुरी गर्ने अभ्यासलाई पनि प्रोत्साहन गरिने उनले बताइन् । विगतमा तलेजु भवानीको हार फिर्ता ल्याउने प्रयासका क्रममा प्रहरीमा गरिएको उजुरीको प्रमाण मागिए पनि त्यसबेला उजुरी गर्नुपर्ने चेतना नहुँदा प्रमाण जुटाउन कठिन भएको उनले सुनाइन् ।

महानगरले सम्पदा संरक्षणसम्बन्धी जनचेतना अभियान जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबाट सुरु गरी नगर प्रहरी, गुठी, सङ्घसंस्था, टोल सुधार समिति तथा स्थानीय समुदायसम्म विस्तार गर्ने जनाएको छ । सम्पदा संरक्षणका क्रममा सामान्य प्राविधिक ज्ञानको अभावमा पनि क्षति पुग्न सक्ने भएकाले फिल्डमा खटिने कर्मचारीलाई आवश्यक तालिम दिइने डंगोलको भनाइ छ ।

उनले सम्पदा संरक्षणमा स्थानीय समुदायको स्वामित्व र सक्रियता महत्त्वपूर्ण हुने उल्लेख गर्दै सीसीटीभी क्यामेरा मात्रै सुरक्षाका लागि पर्याप्त नहुने बताइन् । स्थानीय बासिन्दा सचेत र जिम्मेवार भए मात्र संरक्षण अभियान प्रभावकारी हुने उनको भनाइ थियो ।

महानगरले प्राविधिक ज्ञान भएका विज्ञ तथा सम्पदा संरक्षणमा क्रियाशील संस्थासँग सहकार्य गरी कर्मचारी र समुदायलाई तालिम दिने तयारी गरेको छ । यसका लागि नमूना फाउन्डेसनसँगको सहकार्यलाई पनि महत्त्व दिइएको छ ।

त्यस्तै, ‘सम्पदा नगर प्रहरी’ अवधारणालाई थप विस्तार गर्दै सम्पदाको सुरक्षा र निगरानीमा नगर प्रहरी परिचालन गरिने महानगरले जनाएको छ ।

महानगरका अनुसार चोरी भएका सम्पदा पहिचान गर्ने, अवैध ओसारपसार रोक्ने, विदेशबाट फिर्ता ल्याउने, पुरानै स्थानमा पुनःस्थापना गर्ने र दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित राख्ने काम चरणबद्ध रूपमा अघि बढाइनेछ ।