काठमाडौं। नेपालमा आगामी पुस महिनादेखि बाघ गणना सुरु हुने भएको छ। पर्सा, चितवन, बाँके, बर्दिया र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा तीन महिनासम्म बाघ गणना गरिनेछ।

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका अनुसार बाघ गणना सकिएपछि गैँडा गणना गर्ने तयारी गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा दाताको सहयोग अभावका कारण रोकिएको गैँडा गणना यस वर्ष सञ्चालन गर्न लागिएको हो।

वरिष्ठ इकोलोजिष्ट हरिभद्र आचार्यका अनुसार पुस, माघ र फागुन महिनामा बाघ गणना गरिनेछ भने गैँडा गणना चैत महिनामा हुने योजना छ। बाघ गणनाका लागि यो वर्ष विभागले रु १८ लाख बजेट विनियोजन गरेको छ, जबकि कुल खर्च करिब रु १ करोड ५० लाखभन्दा बढी हुने अनुमान छ। त्यस्तै, गैँडा गणनाका लागि पनि रु १८ लाख विनियोजन गरिएको छ भने बाँकी रकम दाताबाट जुटाइनेछ।

विभागका अनुसार बाघ गणना हरेक चार वर्षमा गरिन्छ। सन् २०२२ मा गरिएको अन्तिम गणनामा नेपालमा ३३५ वटा बाघ फेला परेका थिए — जसमा चितवनमा १२८, बर्दियामा १२५, बाँकेमा २५, पर्सामा ४१ र शुक्लाफाँटामा ३६ वटा बाघ गणना भएका थिए।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. गणेश पन्तका अनुसार बाघ गणनाका क्रममा बाघ ओहोरदोहोर गर्ने स्थानमा स्वचालित क्यामेरा जडान गरिन्छ र ती क्यामेरामा खिचिएका फोटोका पाटाका आधारमा बाघ छुट्याइन्छ।

त्यस्तै, गैँडा गणना हात्तीमा चढेर प्रत्यक्ष अवलोकन गरी गरिँदै आएको भए पनि यसपटक फरक विधि प्रयोग गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको विभागले जनाएको छ।

नेपालमा यसअघि सन् २००९, २०१३ र २०१८ मा बाघ गणना गरिएको थियो। ती गणनामा क्रमशः १२१, १९८ र २३५ बाघ फेला परेका थिए। सन् २०२१ मा गरिएको गैँडा गणनामा देशभर ७५२ गैँडा पाइएको थियो, जसमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै ६९४ वटा रहेका थिए।