बिरामी जनतामाथि राज्यको ज्यादती
‘गरिबी यस्तो चिज हो, जसले सुखपूर्वक बाँच्न नदिने मात्र होइन आरमसाथ मर्न पनि दिदैन ।’
दक्षिण भारतीय चलचित्र ‘केजिएफ’को यो संवाद रिनादेवी शाहको नियतीसँग दुरुस्तै मिल्छ । उनको श्रीमान् त्रिवि शिक्षण अस्पतालको शैय्यामा छन्, जीवन र मरणको छटपटीमा । रिनादेवी आफ्ना श्रीमान्को असह्य पीडा न हेर्न सक्छिन्, न लुकाउन नै ।
उपचारका लागि सानो झुपडी र एक टुक्रो जग्गा पनि बन्धकीमा राखेर उनी रौतहटबाट काठमाडौं आइन् । अस्पतालको चिसो भुईंमा डेरा जमाइन् । उनीसँग दुई काखे बालबच्चा छन् । त्यही भुईंमा पातलो म्याट विछ्याएर बस्छिन्, त्यही सुत्छिन् ।
छेउमै लुगाको पोका, चुडिंन लागेको तुने चप्पल । काखमा दुई स-सना बच्चा छन् । घरीघरी बामे सर्दै अल्लि पर पुग्छन् । तानेर पुनः त्यहीँ म्याटमा राख्छिन् ।
सन्तानलाई हेर्दै बरर आँसु झार्छिन् । आजभोलि रिनादेवी साहको मन वेचैन छ । आफ्नै शरीर बोझिलोसँगै हरक्षण तनावमा छिन् ।
यसरी खस्यो दुःखको पहाड !
भारतको बम्बइमा कपडा सिलाइको कमाइले घरको जेनतेन गुजारा गर्दै आएका थिए, प्रभु साह । गत पुसमा रौतहट (गौर) घर आएका थिए । तर, दुई हप्ता हुन नपाउँदै अस्वस्थ्य भए । ज्वरो र खोकीले छोडेन । बिहार (मोतिहारी) को एक निजी अस्पताल पुर्याए । एक साता त्यही भर्ना भए । अनेक जाँच गरियो । छरछिमेकसँग हारगुहार गर्दै काढेको ऋण ६० हजार सकियो । झोलाभरी औषधि बोकेर घर फर्किए । तर, समस्या भने ज्यूँ का त्यूँ ।
केही सीप नलागेपछि घर छेउकै गौर अस्पतालमा पुर्याए । साता बित्यो । चिकित्सकले रोग पत्ता लगाउन सकेनन् । भने, ‘हामीले यहाँ केही गर्न सक्दैनौं । थप उपचारका लागि काठमाडौं लैजानु ।’
उपचार गर्न लैजानका घरमा एक पैसा थिएन । अब कसो गर्ने हो ? आफन्तसँग केही पैसा ऋण गरेर साहका दाइले काठमाडौं (शिक्षण अस्पताल) ल्याए । चेकजाँचको क्रममा लङ्क एब्र्सेस अर्थात फोक्सोमा पिप जमेको देखियो । चिकित्सकले तत्कालीन समयमा भिडियो एक्सरे गरेर पिप निकाल्नु पर्ने सुझाव दिए । तर, ऋण गरेर ल्याएको तीन लाख पैसा पनि सकियो । थप उपचारका लागि लाखौं पैसा चाहिने भयो ।