दुःख फेरिएन, विदेशिनुपर्ने बाध्यता हटेन’
धनुषाका विजयकुमार महतो शुक्रबार साउदी अरेबिया जान भनेर काठमाडौं आइपुगे । शुक्रबार बिहान १० बजेको टिकट थियो उनको ।
त्यो टिकट उनलाई पहिले आफूले काम गरेको कम्पनीले पठाइदिएको थियो । त्यसैले महतो पासपोर्ट र टिकट बोकेर ३ घण्टाअघि नै विमानस्थल पुगेका थिए ।
तर कम्पनीलाई खै के मूड चल्यो, अन्तिम अवस्थामा टिकट नै रद्द गरिदियो । फर्किएर घर जाउँ कम्पनीको विदा सकिइसक्यो ।
विदेश नगए चुलोमा आगो बल्दैन, घरका बालबच्चा पढ्न पाउँदैनन् । विदेश जान खल्तीमा पैसा छैन ।
अब के गर्ने ? उनी निकै बेर घोत्लिए । घरमा श्रीमतीलाई फोन गरेर बेलिविस्तार लगाए र गाउँमा कसैसँग केही महिनापछि दिने भाका तोकेर ऋण काढ्न भने ।
महतो काठमाडौंमै भौंतारिन थाले, घरमा उनको परिवार । विजयकी श्रीमतीले आफन्त र छरछिमेकी गुहारेपछि ब्याज तिर्ने गरी बल्लतल्ल ४० हजार जुटाइन् । त्यही ४० हजारमध्ये ३८ हजारमा विजयले साउदी अरब जान नेपाल एअरलाइन्सको टिकट काटे । ‘आफ्नै देशमा रोजगारी पाए यति दुःख गरेर को विदेश जान्थ्यो र !’ विजय भन्छन्, ‘कर्ममा विदेश लेखिएपछि के गर्नू ?’
उनले लेखेपढेका छैनन् । पढ्न नपाउनुको कारण गरिबी नै हो । उनको बाल्यकाल स्कूलको साटो वनजंगल र खोलानालाको किनारमा गाईभैंसी हेेरेर बित्यो । जन्मेदेखि अभाव, गरिबी र दुःखको संगतमा परेका विजयलाई अहिले पनि न चुनावले छुन्छ, न त नेताहरूको बोलीले । उनले थाहा पाइसकेका छन्, नेताले न जागिर दिन्छन्, न त कुनै काम गर्न सक्ने कलकारखाना नै खोल्छन् । भन्छन्, ‘काम पाइने आशमा थुप्रै पटक भोट दिएँ, तर खेर गयो ।’
देशले हरेक चुनावमा नयाँ नेता र नयाँ प्रधानमन्त्री पायो । उनीहरूले चुनावमा नयाँ-नयाँ नारा ल्याए र आश्वासन बाँडे । रोजगारी दिन्छौं, विदेशमा पसिना बगाउने बाध्यता अन्त्य गर्छौं भने । तर जनताका दुःख ज्यूँका त्यूँ रहे । न रोजगारी पाए । न त विदेश जाने बाध्यता नै हट्यो ।
जम्मा ३१ वर्षका हुन् महतो । उनले जीवनको ऊर्जाशील १२-१३ वर्ष खाडीको तातो हावामा बिताएका छन् ।
नेपालमै रोजगारी पाए किन विदेश जान्थें र ? आफ्नो जमिनबाट हुने उब्जनीले वर्षभर खान पुग्दैन । एकातिर हातमुख जोड्नुपर्छ, छोराछोरी पढाउनुछ ।
दुःख त तब अझै बढ्छ, जब ३०-३५ हजारका लागि देश छाड्नुपर्छ । ४५ डिग्री तातो मरुभूमिमा पसिना बगाउनुुपर्छ । भनेको बेला घर आउन पाइँदैन । ‘देशमा व्यवस्था बदलियो । बाध्यताले विदेशै जा भन्छ । बाबा भनेर तोतेबोली बोल्ने छोराछोरी र बुढेसकालकी आमालाई छोडेर खाडी जान कसलाई रहर हुन्छ र ?’ महतो भन्छन्, ‘नेता फेरिए, जनताको अवस्था बदलिएन, दुःख फेरिएन ।’
वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांक अनुसार दैनिक करिब २ हजार नेपाली कामको खोजीमा विदेश जान्छन् । विभागको तथ्यांक हेर्दा मासिक करिब ६० हजार युवा वैदेशिक रोजगारीमा जाने गरेका छन् । तिनैमध्येका एक हुन् नेपालगञ्ज नरैनापुरका निशार अहेमत खान । भविष्य खोज्न भन्दै साउदी अरेबिया जाँदैछन् । ‘नेपालमा काम भए बोली, भाषा नै नमिल्ने देश किन जान्थे र ?’ खानले भने ।